Kritikak eta Iruzkinak

Ohi bezala, Mendigurenen berria oso liburu ona da. Gustatu zait, eta nola gainera; esaterako, konparazioekin jolasten duen modua. Nola zukutzen dituen azken tantaraino, itxuraz konparazio ahulak direnak, azken-azkenean eta ñabarduraz ñabardura, hostoak kenduz eta kenduz beren egokitasuna agerian utzi arte. Izan Nazien buru baten aurkakoarekin edo izan Tolaretxeko setioarekin. Edo argudio serioak zehaztasunen zehaztasunez, akaso, topikoek azaldu bezalaxe ez direla erakusterainoko duen doia: lau talde etnikoen atalean, adibidez. Edo egia absolutuen erdipurdiko egietarako iraulia nola tolesten duen hainbat aldiz. Finean, nola bihurtu duen kazetaritza lan bat literatur kontakizun hizkuntzarekin jolastuz eta bihurrikerian arituz. Eskerrik asko, arrastorik ere ez genekienoi, gertakari latz honen berri emateagatik.

Noraren idazki oro da eder estilo aldetik eta hausnar-une handi edukieran; eta halatsukoa da Hezitopia: proposamen indartsu bat. Aitortu nahi nuke ere bere idazmodu edo hizketa-molde polit, xalo eta atsegin horren zale amorratua naizela, eta seko harrapatua naukala estilo horrek; gustatu egiten zaidala, alegia. Heziguneetaz ari da liburu honetan. Huraxe duelako pasioa. Eta bizi dugun unetik abiatuta, aurrera begirako proposamen ederrak dakarzkigu. Zaintzaren eta hezkuntzaren ezinbesteko hartu-emanaz idaztzi du, gorputzaz ere, baita jakintzaren trapitxeo eta arau-trukeaz, edo espazioen nolakotasunaz, eta bortxa instituzionalaz, eta, jakina, gure gizaki-ziborg izateaz, hari lotutako teknologia korporatiboekin jarraitzeko, segi eta buelta eginez Eskola Curriculumekin eta textu liburuekin, edo eskola espazioen moduaz eta eraikuntzaz, eta jolasaren botereaz ere, hori deritzolako iraultzaileena; eta, finean, feminismoaz eta halabeharrez patriarkatuaz. Asko eta asko dira jorratu dituen gaiak. Oso liburu interesgarria guztiontzat.

Hilketa bat, familia bat etxe batean, denak susmagarri eta, haien bizitzak ikertzen hasi ahala sortuko diren ezusteak eta ezusteak... Agatha Christieren moldeko liburu zirraragarria! A ze puzzlea! Hiltzailea nor den jakin arte utzi ezin den liburu on horietarikoa.

Egunerokoaren xehetasun xalo eta istorio ttikiz osaturiko liburu polita eta atsegina da Miriam Lukiren Argialdiak.

Harrigarria egin zait letra larririk eta puntu nahiz komarik gabeko egilearen hautua. Hartaz, metrailetaren tiro zaparrada bezala lehertu dira nire begietan olerkiak. Azkar. Jo eta jo. Musika dilindaka dariela handik eta hemendik. Musikak presentzia etengabea duelako liburuan. Eta gertukoak egin zaizkit poemak; xamurrak eta kaletarrak izaki. Zuzenak baitira, eta batez ere zintzoak. Nola gozoak edukian, nola bortitzak kontaeran. Eta hunkigarriak etengabe. Adibidez, joandakoen hutsunea delako oroigai, irakurriko zuten azken liburuaren akorduan, sortutako zirrara eta minean. Hainbat dira ukitu dituen gaiak. Baina batez ere gustatu zait literaturak deserriratutako pertsona eta tokiek dutela kabida orriotan. Liburu ederra Fertxuren azkena.

Oso gustura irakurri dut Maiteren liburu berria. Eleberri historikoa da eta Egeria izeneko emakume bat du protagonista. Lehenengo pertsonan idatzia dago, izan ere, bere bidaiak kontatuko dizkigu Egeriak. Hartaz, idazkera klasikoa hautatu du Maitek narraziorako; garaiari eta protagonistari dagokion tonu, estilo eta erritmoz txukun-txukun borobilduta. Aldi berean, gaur-gaurkoa eta aberatsa da Maiteren lumaren joskura, beraz, lerro fin horren orekan aritzea asmatu duela esanen nuke. Interesgarria ere bada liburua, eleberri historikoa den heinean, mende horretako bizimodu, sineskeria eta egunerokoen berri ematen digulako. Bidaia kronika denez, elkarrizketarik gabea da Zirtak su, eta hala ere, arin eta erraz irakurtzen da. Etengabeko deskripzioen perfekzio neurtua, berriz, urregorria da. Hainbat unetan, Egeriak bizitako larritasunek, edo gertatutako ezbeharren zehaztasun deskriptibo gordinek, nire begiez ikusteraino estutu naute. Besaulkian azazkazalekin harramazkaka hasi nintekeen! Liburu polita, zalantzarik gabe.

Irakurtzeko eskatu zidan ediroreak, klasikoa izateaz gainera oso ona delako. Nik, gainerako ia bizidun orok bezala, pelikula eta marrazki bizidunak ikusiak nituenez, gogo gehiegirik gabe heldu nion liburuari. Eta hau ustekabea! Ezin utzi! Seguruenik, itzulpen guztiek bere magia izanen dute, euskararazko ekarriak, baina, nabaria du Juan Kruz Igerabideren eskua. Altxor ttiki bat.