Erabiltzailearen profila

Maria Merce Marçal, Itxaro Bordaren itzulpenez:

Menturari hiru dohain zor dizkiot: emazte sortu izana,
Klase sozial apalekoa eta herrialde zapaldukoa.
Eta hiru bider errebelde izateko urdin uherra.

Yolanda Arrietak lau aipatzen ditu: (1) emazte sortu izana, (2) idazlea, sortzailea, autonomo eta prekarioa; (3) euskalduna; (4) adina, zahartzaroaren gertutasuna.

Esaldi borobilez betetako lana iruditu zait... baina saiakera baten moduan irakurtzen tematu naiz eta ez dut behar bezala gozatu.

Virgina Woolf-ek aldarrikatzen zuen emakume idazleak gela bat norberarena behar duela, idazteko. Inoiz ez du izan... edo izan duenean, denon gela bihurtu da amaieran: arropa zintzilikatzeko, gauza zaharrak gordetzeko, bisitariak artatzeko... Geuk ere, hasieran, lan egiteko gela bat prestatu genuen, liburuz betea; baita bisitentzako gela bat ere... Denborarekin biak desagertu ziren eta ahal den lekuan lan egiten ohitu gara. Ez naiz damu!

Arantxa Urretabizkairaren AZKEN ETXEA liburua ekarri dit gogora: paperjale.eus/book/4214/s/azken-etxea

Gutxi gorabehera adinkidea da Yolanda Arrieta... laugarren hogeikadan sartu berri gara biok: "zahartzaroaren umezaroan". Zer pentsatua ematen du. Aipuak:

-"Ez du izutzen negu hurbilak uda betezko beroan, ametsak ernai bizi ditu zahartzaroaren etxean" -"Amaren heriotzarekin hasten da norberaren zahartzaroa" -"Ez da erraza zahartzea. Polikiago ibiltzen ohitu behar duzu, izan zinenari agur egiten eta zaren hau onartu..."

Oker ez banago Donna Haraway-k "fikzio espekulatiboa" terminoa erabiltzen zuen. Teoria fikzionatu egiten zuen, mundu posibleak asmatzeko. Josebak "errealismo alternatiboak" terminoa erabiltzea nahiago du, baina biek puntu komunak dituzte: balizko etorkizunak esploratu nahi dituzte, etorkizun posiblak, egungo gai kritikoen inguruan oinarrituta, eta horien gaieko arreta erakartzeko. Ipuinetan esploratzen diren ideiak eta kritikak 9. orrian esplizitatzen ditu: faxismoaren hazkundea; feminismoaren eta independentismoaren arteko lotura; migrazioek Euskal Herrira ekarriko dituzten aldaketak; jasatzen ditugun zapalkuntza ekonomikoak, utopiak...

Liburua sailkatzeko zaila da oso; baina bikaina da. Sareetan 2 ipuin gustukoenak zein diren galdetu ohi du Gabilondok. Nik garbi dauka: baten bat hautatzekotan 3 eta 5.

• "Asesinatos de filólogos vascos" (3). Euskararen jatorriaren misterioaz ari da besteak beste. Euskararen genealogia bastarta eta era berean feminista eta erresistentea imajinatzen du, eta horren inguruan konspirazio geopolitiko bat fikzionatu. Xabi Payak ere halako fikzio bat sortu zuen AHALAKEN podcastean. Igoal hura ere entzutea interesatuko zaizue: guau.eus/s/ahalaken

• "Ferrante, chatgpt, orbis tertius." (5) Eta kultura (literatura) balitz, Euskal Herria indenpendentziara eraman dezakeena? Irakurle-klubak, literatura... Bitxia egin zait Ferranteren aipamena (neuretzat ere idazle fetitxe moduko bat da).

Gustatu bai, baina deseroso egin zaizkidanak:

• "soluzio azkena" (4) eta "teleberri 2065-12-21" (9). Gai deserosoak egiten zaizkit, iruditzen zaidalako ez direla behar bezala lantzen ari: eskuin muturraren gorakada eta migrazioak dakarkigun erronka. Bigarren horri dagokionez, ez nuke inola ere migrazioa "arazo moduan" ikusi nahi... baina gizarte-kohesioa helburu duten planteamendurik gabe eta baliabide nahikorik gabe, zaila egiten zait "aukera moduan" ikustea.

Erabat engantxatu ez nauen bat:

• "neodonostia, vudu (euskofuturismorantz)" (10). Argumentoak ez nau harrapatu... baina oso ongi pasatu dut bertan erabiltzen dituen hitz-jokoekin: neo-ternua trajeak, e-pistolak, Muskville, ExcheckoAnder...

Liburu bikaina. Merezi du irakurtzea.