Kritikak eta Iruzkinak

Kasualidadez hartutako liburu honetan, gauza interesgarrixak: 1) 1950 hamarkadako esnatze soziala, Espainian zein erbestian, 2) Rayuelan sasoi beretsuko Paris, eta Saint Germain des Prés, 3) Anarkista burges baten kontraesanak.

Gauza interesgarrixak kontatzen jittuk (diru barik geratutako aberaskume baten estuasunak, eta batez be Partido Komunistian barne-ikamikak) baiña estilua oso zabarra dok, buruak emon ahala idatzitta legez, kontatzen dana antolatzeko edo kontrastatzeko biharra hartu barik.

Eta hara sorpresia: neure burua ezagutu juat, "Defizit bi. Barne migrazioa. Andreak" txatalian, zein eta Joseba Gabilondo aittatuta. Izan be, gaur arte, neure lau aittitta-amametatik bat kontsiderau izan juat etorkin/joale: amama Isabel, Argentinako baztandarren familiakua. Baiña oin konturatu nok beste hirurak be, deserrotutako barne migrarixak zirala: aittitta Demetrio (Elgetako basarrixetatik Eibarrera, eta Orbea fabrikian atzetik Bittorixara), aittitta Manuel (Otola basarrittik kalera) eta amama Ines (Agiñako basarrixetatik kalera).

Eta hala izaten jiharduk: liburuan bigarren zatixau, aldapan behera legez, gero eta bizkorrago, irakortzen najabilk, anekdota eta bristada kurioso ugarixak lagunduta.

Galera estrukturalen txatala, oso interesgarrixa, denbora alegiazkoa eta egiazkoa bereiztiana, euskera zaharrian oso korrientia (euskalki guztietan) baiña gaur egun galbidian, erderak kalkatzeko joeriangaittik. Nere kasuan, total. Baiña basarrittarren hizkera hain diferente somatzian gakuetako bat be izan lajeikek hau (alde haundixa somatu izan juat, baila ez najenkixan esaten zergaittik).

I SURVIVED TO LACAN. Markosen gauzak iñoiz irakorri doguzenori, ezaguna egitten jaku Lacanen izena. Handik ez bada hamendik, beti agertzen jaku aipuren edo ideiaren bat, neuri partikularki, buruko "relais"ak klak egin eta irakorketatik deskonektatzia eragitten nabena: ulergatxegi. Horregaittik jaukak garrantzixa neuk kapitulo hau amaittu izana. Etxuat esango ondo ulertu dotela -nahi bez- baiña Freud eta beran arteko aldien harixa jarraittu ahal izan juat, gitxi-asko, eta liburuan ekuatore hardcorea pasau izanan sentsaziñua jaukat. Izenburueri erreparauta oin entretenimentu gehitxuago datorrela emoten jok-eta, Torrealdaien sotana hegalarixakin-eta...

Ahaleginak ahalegin, gauza interesgarrixak topatzen najabilk handik eta hamendik. Arrazoitzeko formia hizkuntziari lotziana (indoeuroparrok, gauza guztien arrazoia billatzera eruatek gaittuana, eta ez badogu topatzen, asmatzera) eta oin, mituen txatalian, gizaki talde guztiak naturatik kulturara eginiko jauzixen gakoak.

Markosek berak abixauta, banajenkixan liburu hau ez zala bestia bezain erreza izango. Gaixa bera (hizkuntzalaritza) trabes sartzen jatak, eta horrenbestez irakorketa diagonal xamarra egitten najabilk, hau da, ez esaldi guzti-guztien zentzu oso-osua harrapau nahixan, baizik eta ildo orokorrak bakarrik.

Liburu arriskutsua: kontuz ibiltzia jaukak Markosek, Eliziak kontrola berreskuratu ezkeriok (biharbada Alderdixan laguntziakin), liburu honek plaza-sua elikatzeko txartel guztiak jittuk-eta, biharbada egilliari kuneta baten atsedena bermatuz. Izan be, erakunde horrek montauta dakan tinglauan oiñarrixetan aztarka jiharduk, ez fededun kanpetxanuen (askotan jatorren) oiñarrixetan, ez bada eze hárek gobernatzen dabizen artzaiñen, eta jabe haundixenetan. Teologuak millaka urtez makillatutako makillia, agerixan. Kunetako maizter potentzial guztiak, batu gaitezen! Espainiako katoliko, sozialista eta komunistak de facto babestutako Konkordato madarikatu hori eraistetik hasitta.

Atxeki bakarra ikusten jetsat liburuari: Hezkuntza Laikoa taldiak egindako sukalde-lan txalogarri hori gizarte osora zabaltzeko "call to action" falta. Baiña biharbada Markosek nahikua egin jok, halako mobimendu bati oiñarri teoriko sendo bat emoten... Horregaittik behintzat eskerrikasko!

Liburu amaieran ulertu juat "hastapenak" kontzeptua (nik "printzipiuak" esan izango neukiana). Balekua!

Errata bat (besterik ez dot ikusi liburu osuan): Dolores Ibarruri "Pasionaria"ren abizena (p.190). Bigarren ediziñorako! 😜

"Jeltzaleek adierazi ziguten Jaurlaritzak bezala mendebaldeko gainerako gobernu guztiek ere diruz laguntzen dituztela erakunde pribatuak, hala nola zinema eta kulturari lotuak, Athletic eta kirolari lotuak. Zergatik ukatu Kristau Eskolari, Athletici ematen bazaio?". Atxakixa-komodin honen kontra, Markos, hurrenguan erantzun: "Konstituzioan ez delako aldarrikatzen Athleticgabetasunik (tamalez), bai ostera estatua akonfesionala dela".

Demoledoria dok liburua; ezin egokixagua, relijiño kontuetan bihar dogun demoliziño generalerako. Konkordato famosua zertan dan ikasi barri juat: goiko sukaldietan egosittako zirixa, herrittar guztiori -jangoikozale edo ez- eragitten gaittuana. Itxura koipetsuko akordixo autoritario ezkutua, Estadua barrabilletatik oratuta daukana oin dala 50 urte baiño gehixagotik.

"Zerua susmagarri": asko gustatzen jakuk lehendik sinisten genduana baieztatzia, eta hori gertatu jatak txatal honekin. Neurez allegauta najenguan-eta Zapiainen ondorixo honetara: kristautasuna ahul mentalak konbentzitzeko siniskera aproposena dok, bizitza eternua eta zerua agintzen. Hortik bere arrakastia. Interesgarrixa, bestalde, bere garaian nagusi zan estoizismuan barri izatia (hil ostian kosmosakin bat egitteko promesia, glamour gitxikua).

Asko gustatzen jatak idazliak mantentzen daben ikuspuntu harritua, kuriosidadez betetako ume batek darabixan ikuspuntu xaloa. Letxe txarrik ez, bape. Ezta -neuk erabillilo neukian- retranka gaiztorik be. Ostera, ez bakarrik Biblia, baitta Akinotar Tomasek, San Agustinek eta salto mortal teologiko hirukotxak egin dittuezen "ikerlari" askoren teorixak ezagutzen jittuk, defenditzen daben gauzak bere lekuan lagata, grabitate hutsez. Tonuakin bete-betian asmatzen jok liburu honek.