Reviews and Comments

Oier Gorosabel Larrañaga

txikillana@paperjale.eus

Joined 1 year, 4 months ago

Hamen nere arrantza literarixuak: hor zihar "peskautako" liburuak, eta eurei buruzko "rebuznoak".

Bookrastinatingen nenguan, ondiok trukillua harrapau barik. Han falta jatana, hamen ikasiko ete dot?

This link opens in a pop-up window

Poesía bascongada. Dialecto vizcaino (Paperback, euskara language, 1987, Bizkaiko Foru Aldundia) 3 stars

(EHUko Euskara Institutuaren Euskal Literaturaren Hiztegitik). Asmo Erromantiko nabariari lotuta ekin zion Aita Jose Antonio …

Fondo de armario

3 stars

Bilduma bat dan neurrixan, ez dok oso-osorik irakortzeko liburu bat, ez bada eze kontsultarako, edo norbere intereseko gauzen billaketarako. Hitzaurria bai: bildumia testuinguruan jartzeko balixo jeskuk, berorren protagonista nagusi bixen azterketa literarixua be eginda (JA Mogel eta E Azkue). Hortik aurrera, salto haundixak egin jittuadaz, Mogelen alegixetan adibidez (lehendik irakorritta najittuan) edo gai relijiosuetan. Indizia eta oharrak bihar-biharrezkuak dittuk autoriak bereiztu ahal izateko, eta autore "txikixen" artian, edo epigrama laburren artian (halako itturrixan, bestelako kanposantuan...) gauza interesgarrixak jatozak. Adibidez: - Durangoko zidargiñenak, ixa bertso guztiak jasota datoz. - Ramon Etxezarreta Hurtado de Amezaga, "txit" adberbixuan pareko bikin ("tint" eta "txito"). - Gerrako bertsuak, I. karlistadetakuak (espainoltasuna euskeraz goratuz, foballian legez) eta Marokokuak (bat Uriarte berana, bere alderdi pistolerua erakutsiz).

Mogel neoklasiko moralistia balixo haundikua dok, jakiña. Baiña neretako, deskubrimenturik haundiña -Durangoko plateruekin batera- Eusebio Azkue izan dok. Kasu honetan sustrai neoklasikotik, erromantizismoz bustitta datorren gizona. Gehixen gustatzen jatana: "Ironia eta …

La castellana del Libano (Hardcover, Spanish language, 1952, Aguilar) 3 stars

Ofizial frantses gazte batek bere bizitzako pasio handia kontatzen du. Informazio Zerbitzurako edo Kontraespioitzarako izendatua, …

Libanoko egunsenti larrosak

3 stars

Liburua ederra dok irakortzeko: Libano-Siria aldian kokatuta, 1920 bueltan, Frantzia eta Inglaterra kolonialak euren arteko lehixan diharduela, bertako klase altuko funtzionario, militar eta zipaiuen (sic) giruan sartuta. Horren gaiñian, (kontra)informaziño zerbitzuen biharra ikusi geinke, eta finantzen munduko zirrikituak -aberatsa izan bihar haiz, edo zorretan sartzeko konplexurik ez izan-, eta gauza guztien gaiñetik, Hester Stanhope andrian oroitzapen erromantiko bat. Baiña liburuan azpiko mezua hauxe dok: gizarte altuko bizimodua, bere fiesta eta fribolidiakin, eta batez be emakumiak -luxu gosia dala eta- gizona galbidera jaroiek. Bihar-dan-moduko gizonak etxuek bihar dirurik, bizitza ariñik, ezta emakumerik be: nahikua juek basamortuko bizitza soillakin, kikirri-usaiñakin (tabakua, izardi-miña, araka), kamelluekin eta soldauen arteko adiskidetasun perez-revertiarrakin. Idazlian barri izanda (eskuin muturreko pro nazixa), deigarrixagua dok protagonisten arteko harremana hain gay izatia:

"Nos besamos. ¡Cuántas cosas íntimas contienen, para los que saben paladearlas, estos besos entre hombres!" (p.463)
"Por muy bajo que hubiera podido caer - ¡y sólo el sabía …
La castellana del Libano (Hardcover, Spanish language, 1952, Aguilar) 3 stars

Ofizial frantses gazte batek bere bizitzako pasio handia kontatzen du. Informazio Zerbitzurako edo Kontraespioitzarako izendatua, …

Oso ondo girotuta jagok, bistan dok umetan ekialdian pasautako urtietan asko ikasi zebala Benoitek. Bestalde, arerixuen arteko harreman zibilizauana beti dok erakargarrixa: forma atsegiñak, azpi jokua. Pobrietan hipokresia esaten jetsagu, aberatsen artian diplomazia.

Los de Bilbao nacen donde quieren (Paperback, Es language, 2023, Alianza) 4 stars

1943ko ekainean, Bilboko prostituta batek bere seme jaio berria jesuita batzuen esku lagatzen du. Handik …

Generuen gaiñetik

4 stars

Nobelia? Erreportajia? Biografia? Hiruretatik jaukak eta hirurak interesgarri eta ondo. Zinian eragiña be nabarmena dok, denporan atzera eta aurrera eginda eten barik, situaziñuak ezelako azalpenik barik blaust botata, eta collage erara ikuspegi osua emoteko. Oso modu eraginkorrian, esan biharra jagok. Eta, batez be, ausartian, idazlian exposiziño mailla altua kontuan hartuta.

Los de Bilbao nacen donde quieren (Paperback, Es language, 2023, Alianza) 4 stars

1943ko ekainean, Bilboko prostituta batek bere seme jaio berria jesuita batzuen esku lagatzen du. Handik …

Harrittu egin nauk idazkera indartsu, gordin, konplejurik bakuak. Gaixa oso interesgarrixa dok sasikumiondako abante.eus/gu-sasikumeok/ , eta eskertzen dok tono lotsabakua. Bizitziangaittik ixa barkamena eskatzen ibillittakuak izan zittuan gure aurrekuak, baiña mahai gaiñian txalo bat emoteko eskubidia jeuken. Bai horixe!

Hamahiru ipuin (Paperback, Euskara language, Erein) 3 stars

Bikote gazte baten laztanei begira lotsagorritu da moja; ugazabari planto egin dio jornalari-taldeak; emakumezko errepublikarrak …

Lagin bat

3 stars

Ipoin bildumak arriskua jaukek, hautaketian arabera inpresiño jenerala asko aldatu leikiala. Etxakixat ze neurrittan gertatu dan hori liburu honetan. Carnésen idazlanak asko dittuk eu.wikipedia.org/wiki/Luisa_Carn%C3%A9s , eta biharbada bilduma honetan estilo diferentietakuak sartu nahi izan jittuek, erakusgarri modura edo. Behintzat, batetik bestera estilo aldaketa itzalak jagozak. Hau ez dok txarra, e? Bakarrik jiñuat, igual ipoin guzti-guztiak ez dirala izango dan-danon gustokuak. Hau hala izanda, indar haundiko kontakizunak biltzen dittuk liburuonek, bizitzako gertakarixak erakutsitta, beti be epaittu barik (ondorixuak, norberak etara bihar).

Hamahiru ipuin (Paperback, Euskara language, Erein) 3 stars

Bikote gazte baten laztanei begira lotsagorritu da moja; ugazabari planto egin dio jornalari-taldeak; emakumezko errepublikarrak …

Ezin dok ukatu pertsonalidade haundiko kontakizunak dirala; ez behintzat, ipoin tipikuak garapen tipikuakin. Arrazionalistak, esango najeukek, XX mende hasierako arkitekturian morokuak: bat-bateko amaierak, angulo ezohikuak... Emoten jok, gaiñera, jatorrizko hizkeria subordinatu xamarra dala, eta euskerazko itzulpena gatxagua egin dabela horrek. Hasierako ipoiñak kostauta irakorri jittuadaz, eta uste juat horregaittik dala (gero, itzultzailliak trukillua hartu detsala jirudik). Ipoiñon artian gorabehera haundixak jagozak, baiña meh batzuen artian batzuk oso indartsuki nabarmentzen dittuk (bereziki "Etxean" eta "Iparorratzik gabe").

PD: itzultzailliak "orobat" berbia ipoin guztietan sartzen jok. Berba-amuletoren bat ete?

Habitantes de la oscuridad (Hardcover, Gaztelera language, Sociedad Entomológica Aragonesa) No rating

Argitalpen monumental honek lehen ikustaldian beldurra eman dezake (2,5 kgtako liburutzarra!). Halere, idazlana burutu duten …

Liburuan sarrera honek balixo didaktiko haundixa jaukak. Etxok bakarrik bioespeleologian gelditzen: horrek ez lajeukek zentzurik izango, karstan barruan txirikordatzen dirazen eremu guztiak kontuan hartuta. Ikuspegi moderno integraletik, espeleologixian ikuspegi zabaletik datoz azalpenak, eta nere iritzixan sarrerionek bere garaian Llopisen "Nociones de hidrogeologia..'." bete juan papela bete lajeikek, dibulgaziño aldetik bai, baiña baitta espeleologixiak eremu akademikuan egin biharreko bidian be. Nik behintzat, askotan kontsultauko juat.

La castellana del Libano (Hardcover, Spanish language, 1952, Aguilar) 3 stars

Ofizial frantses gazte batek bere bizitzako pasio handia kontatzen du. Informazio Zerbitzurako edo Kontraespioitzarako izendatua, …

"Bisitak", horra gure aittitta amamen denporako beste ohittura bat, zihero galdu dana. Gaur egunian jai eguerdittan bermuta hartzia, edo udan hondarrera juatia bezain korrientia ei zuan, garai hartan, etxekoandre batek bere etxian "bisittak hartzia". Arkitekturan be arrastuak laga jittuan ohittura horrek: etxietan "jangela" bat egoten zuan (halan esaten gentsaan guk), izen hori euki arren eguneroko otorduak egitteko ez zana erabiltzen (guk sukaldian jaten genduan). Jangela horretan jeguazen: vajilla elegantia (loza, kristala, alpaka), aparadore eta bitrinak, mahai haundi bat... eta bertan ez zan bizimodurik egitten, salbu eta okasiño haundixetan, ni umia nintzala behintzat (gerora bai, gero jangela hori -etxeko gelarik haundi, politt eta erosuena- eguneroko erabillerarako "gureganatu" genduan). "Sala de recibir" izena be entzun izan juat, halakuetarako. Beste arrasto bat bisitta txartelak dittuk: izenak berak esaten jok, bisitta sozialotan hasi zirala erabiltzen. Bueno, ba liburu honetan XX mende hasierako Libano kolonizauan, europarren artian behintzat bizi-bizi dagon ohitturia dok bisittena.

Kiki de Montparnasse (Spanish language, 2007, Sinsentido) 3 stars

Parisko Montparnasse auzoko musa izan zen 1920ko hamarkadatik 1940ko hamarkadara arte. Margolari onenentzat posatu zuen, …

1920 hamarkada zoruan murgilduta

3 stars

Kiki. 1920ko Paris zoruan transektu on bat egitteko aukeria emoten jok Alice Prin "Kiki" jarraitziak: miseria, txolintasuna, txupopteruak, jenialidadia, dekadentzia, dana nahaste borrastian. Irakorketa atsegiñekua izatiaz gain, balixo dokumental/dibulgatibo haundikua dok liburu hau, Europar kulturan hainbesteko arrastua laga daben sasoi hori ezagutzen hasteko.