Kritikak eta Iruzkinak

Kenia aldeko masaixen modura, Saharako imouharrak lurreko aristokratak zittuan. Lehelengo kapituluan, bertako Jauna izarrei begira, menderik mendeko kosmos aldagaitzian agertutako izar barri metalikuak ulertu nahixan.

Ondo egindako nobelia begittandu jatak. Idazkeriak pertsonalidade haundixa jaukak, ez dok bestseller-txantxilloi-fabrikan ekoitzitako produktua. Liburuan egitturia -kaotiko xamarra, hari solte eta cul-de-sac ugarikin- oso eraginkorra dok, azken fiñian despiste jolas bat. Amaieran, gaizkillien autoazalpenak biharrezkuak dittuk -bestela, zelan bildu hedatutako sare guztiak?- eta egixa esan, tono jenerala etxuek asko hausten. Ondo! Gustora irakorriko najeukez Harry Hole honen kontakizun gehixago.

Idazlian estilotik gustatzen jatan beste ezaugarri bat: gauzen deskribapen fisikuak (liburu sarrerako tantanan ibilbidia oso ona dok: baiñuontzittik baldosan zihar, egurreko arrakalatik sartuta, eraikiñan egitturan zihar). "Sorterriko koblak" edo haikuen estiluan, ez nok gogoratzen zelan esaten jakon figura literarixo horri, kontakizuna eta paisajia kontrajartziana.

Bilbe interesgarrixaz gain, badago berezko protagonismua daukan pertsonaje bat: alkoholismua. Antiheroian izaerako ezaugarrixa, maittasun/gorroto harremana ondo erakusten dok, epai moralik, deitoratzerik edo melodramarik barik. Gustatzen jatak hori. Bistan jahok, idazliak hurretik ezagutzen dabela infraño hori...

(literala: polizia erretirauakingo otorduan 🤣). Asko gustau jatak. Ez nauk harritzen gazte literaturako klasiko izatia, interesa bikain mantentzen jok-eta, irakorlian neuronak ondo erabillitta (gaztiak tontotzat hartu barik) eta amaiera trepidantiakin. Nobelan zihar, baiña, Bartzelona modernista ustelenetik zihar bidaiatzen dogu, bildur gotiko fiña jorratuta, modu oso elegantian. Txalo bero bat, eta gaur egunian papelezko libururik irakortzen daben gazterik badago, emoixozue liburuhau.

Xelebria. Liburuan berezko balixuez gain, Frankenstein eta Metamorfosiari egindako ageriko omenaldixak plus bat dittuk. Fantasia munduan sartzia koherentzian kalterako izan dok, baiña tira, gustora barkatu lajeikek hori.

Bueno, jauntxo zaharrak ez, harek, gehixenak bere mundu feudalian jabizak-eta; ostera, zabaldu barri dan subkontrata/merkataritza/enpresaritza mundu erraldoi hori ustiatu nahi dabenak ukondoka jatozak. Laster jarriko dittuk jaun zaharren pare, baitta sorpasso egin be.

Hala, agertu jakuk Colon, eta bere "punterixa" ona Indiara allegatzeko. Oin, jauntxo guztiak horko diru usaiñan atzetik hasiko dittuk. Probidentzia berinkatua! Justu morueri kentzekua amaittu danian. 😈 Akabo leiñuen gerrak, oin danak Ameriketara begira. 😏

Arraixua! Biblia katolikua bezain astuna ez dok, baiña liburu honek, BOEren edo zaborren udal araudixan kalidade literarixo beretsua jaukak. 🤦

Harrittuta. Liburu erdira arte ez dok agertu fantasia elementurik, ez argiki behintzat. Gaztetxuendako nobela oso aproposa begittantzen jatak: interesgarrixa eta zirraragarrixa, 15 urteko gaztien arteko kontuak, baiña publiko honendako ohikuak ez dirazen sakontasun eta intentsidade batekin...

Bartzelonako eraikiñak, pertsonajien artian bat gehixago: "...un viejo edificio de aire señorial e iluminación fúnebre. Cruzamos un vestíbulo cavernoso desde el que una escalinata suntuosa ascendía en espiral. Nuestros pasos se perdieron en el eco de la escalera. Observé que los llamadores de las puertas estaban forjados con forma de rostros de ángel. Vidrieras catedralicias rodeaban el tragaluz (...) El primer piso, como solía suceder en los edificios de la época, no era tal sino el tercero. Pasamos el entresuelo y el principal...".

German gentleman maittagarrixan erretratua: " Conducía con la misma galantería que le caracterizaba en todo, cediendo el paso hasta a las hormigas y saludando a ciclistas, transeúntes y motoristas de la guardia civil".

Begiratu behar izan juat: Tucker en.wikipedia.org/wiki/Tucker_48 Sant Elm ca.wikipedia.org/wiki/Ermita_de_Sant_Elm#/map/0

Hara, hamen barriro be, "Nada" nobelako Santa Maria del Mar esglesixia. 😁 ca.wikipedia.org/wiki/Santa_Maria_del_Mar

Irakorketa atsegiña. Gaixa baloratzia garxa egitten jatak: geopolitikia urriñetik ikusten juat eta, nahiz eta garrantzi haundixa dala jakin, ez nok ikusten epaitzeko ahalmenakin. Salvadorren tesisa ez dok barrixa: liburu honetan, XX mende amaieratik hona Europak mundu islamikuan eragin dittuazen manipulaziñuak aurkezten jittuk, azken fiñian euren aberastasunez jabetzeko, eta Hezkuntza Sisteman honi buruz txertatu beharko litzaken ikuspegi kritikua aldarrikatuta. Gustau jatak, konspiranoietan jauzi barik, denpora guztian mantentzen daben tono neutrua, eta amaierako aldarri konstruktibua: "Si con toda esta información negativa, optamos por sentir o expresar ira, odio o deseos de venganza, tengamos en cuenta que seríamos parte del problema, y no de la solución. Hay que ejercer el perdón sincero, de corazón, lo que no es impedimento para exponer las injusticias y actuar, siempre pacíficamente, cada cual en lo que sienta". Bierzoko kolibrixa Lekitton, bere moko txikixian sua emetatzeko ur pixkat daroiala.

Gerra Hotzeko azpigeneruan, azpiazpigenerua ESSBren desintegraziño inguruan gertatutakuak izan lajeikez, nobela honetan legez. Gaixa interesgarrixa izanda be, erritmua eta harixa eruanda dagon modua etxata asko gustau. Realistia, hori bai; realistiegi igual. Azken desenlazia izan ezik: halako korapillotzarra hain modu sinplian askatzia, etxata ordura arteko tonuakin oso koherentia begittandu.